Areometr - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Co to jest areometr?

Areometr, potocznie miernik gęstości lub spławik do płynów, to prosty przyrząd do pomiaru gęstości cieczy. Działa na zasadzie prawa Archimedesa: szklany pływak z obciążeniem zanurza się w cieczy tym głębiej, im mniejsza jest jej gęstość. Wynik odczytuje się na skali umieszczonej w cienkiej rurce pływaka, na wysokości powierzchni cieczy.

W warsztatach samochodowych najczęściej używa się areometru do elektrolitu – pływak umieszczony jest w szklanym lub plastikowym cylindrze z gumową gruszką, którą zasysa się próbkę z ogniwa akumulatora. Podobne areometry służą do sprawdzania płynu chłodniczego.

Areometr jest tani, nie wymaga zasilania i przy prawidłowym użyciu daje wiarygodny wynik, dlatego wciąż znajduje się w wyposażeniu wielu warsztatów, serwisów akumulatorów i gospodarstw z maszynami rolniczymi.

Do czego służy areometr?

sprawdzanie stopnia naładowania akumulatorów kwasowo-ołowiowych z korkami,
porównanie gęstości elektrolitu w poszczególnych celach,
kontrola stężenia płynu chłodniczego i jego temperatury krzepnięcia,
pomiar gęstości roztworów w laboratoriach i produkcji,
kontrola cieczy technologicznych, np. kąpieli i roztworów myjących.

Różnice gęstości między celami akumulatora wskazują na uszkodzenie lub zasiarczenie jednego z ogniw.

Rodzaje areometrów

Rodzaj	Budowa	Zastosowanie
Areometr do elektrolitu	Pływak w cylindrze z gruszką	Akumulatory kwasowo-ołowiowe
Areometr do płynu chłodniczego	Pływak lub kulki, skala temperatury krzepnięcia	Układy chłodzenia pojazdów
Areometr laboratoryjny	Szklany pływak z dokładną skalą	Pomiary w cylindrze miarowym
Areometr z termometrem	Wbudowany termometr do korekty wyniku	Dokładne pomiary zależne od temperatury

Alternatywą dla areometru jest refraktometr, który wymaga tylko kropli cieczy i daje wynik szybciej.

Jak wybrać areometr?

Rodzaj cieczy — areometr do elektrolitu ma inny zakres skali niż areometr do płynu chłodniczego.
Zakres i podziałka — dopasuj do oczekiwanych wartości gęstości.
Odporność chemiczna — przy elektrolicie cylinder i gruszka muszą być odporne na kwas.
Czytelność skali — kolorowe strefy ułatwiają szybką ocenę.
Korekta temperatury — przy dokładnych pomiarach przyda się termometr.

Przy obsłudze wielu akumulatorów warto mieć areometr z wyraźną skalą barwną, a przy pomiarach płynu chłodniczego – model ze skalą temperatury krzepnięcia, który od razu pokazuje, do jakiej temperatury płyn chroni układ.

Najczęstsze błędy

Pomiar tuż po dolaniu wody destylowanej lub ładowaniu – wynik nie jest miarodajny.
Odczyt, gdy pływak dotyka ścianki cylindra.
Pomijanie wpływu temperatury na gęstość cieczy.
Odczyt pod kątem zamiast na wysokości oczu.

Bezpieczeństwo i konserwacja

Elektrolit jest żrący – podczas pomiaru stosuj okulary ochronne i rękawice kwasoodporne, a próbkę zwracaj do tej samej celi, z której została pobrana. W pobliżu akumulatora nie używaj otwartego ognia, bo podczas ładowania wydziela się wybuchowy wodór. Po pracy przepłucz areometr czystą wodą, osusz i przechowuj w pozycji pionowej. Szklany pływak chroń przed upadkiem. Do płynu chłodniczego używaj osobnego areometru.