Ekstraktor do śrub - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Ekstraktor do śrub – Wykrętak do śrub 6 mm

Na zdjęciu: Wykrętak do śrub 6 mm – dostępny w eTOMNAR.pl

Co to jest ekstraktor do śrub?

Ekstraktor do śrub to narzędzie do wykręcania urwanych lub zapieczonych śrub, szpilek i wkrętów, z których nie da się już zdjąć klucza. W warsztatach nazywa się go wykrętakiem, wykręcaczem śrub, a w komplecie – zestawem do urwanych śrub. Ekstraktor ma najczęściej postać hartowanego trzpienia z lewoskrętnym gwintem stożkowym lub wielowypustem, który wkręca się w wywiercony w śrubie otwór.

Obracanie ekstraktora w lewo powoduje, że zakleszcza się on coraz mocniej, aż w końcu pociąga resztkę śruby i wykręca ją z gwintu.

Do czego służy ekstraktor do śrub?

wykręcanie urwanych śrub kolektorów wydechowych i głowic,
usuwanie szpilek kół i mocowań zawieszenia,
wykręcanie wkrętów z uszkodzonym gniazdem,
demontaż zapieczonych śrub w maszynach i konstrukcjach stalowych,
naprawy w modelarstwie i elektronice (małe rozmiary).

Rodzaje ekstraktorów do śrub

Rodzaj	Budowa	Kiedy stosować
Stożkowy spiralny	lewoskrętna spirala na stożku	najpopularniejszy, małe i średnie śruby
Wielowypustowy prosty	proste wypusty wbijane w otwór	mocno zapieczone śruby, mniejsze ryzyko rozpierania
Dwustronny (wiertło + wykrętak)	lewe wiertło z jednej, ekstraktor z drugiej strony	szybka praca wkrętarką
Nasadka do zaokrąglonych łbów	lewoskrętne żebra wewnątrz nasadki	śruby i nakrętki z „zjedzonym” łbem
Wykrętak do szpilek	uchwyt rolkowy lub mimośrodowy	wykręcanie i wkręcanie szpilek dwustronnych

Jak wybrać ekstraktor do śrub?

Rozmiar — ekstraktor dobiera się do średnicy śruby; producenci podają też średnicę wiertła do otworu wstępnego.
Materiał — hartowana stal stopowa jest odporna, ale krucha; pracuj bez uderzeń bocznych.
Zestaw — komplet kilku rozmiarów z lewoskrętnymi wiertłami i prowadnicami obejmuje większość sytuacji.
Prowadnice wiertarskie — ułatwiają wywiercenie otworu dokładnie w osi śruby.

Zanim sięgniesz po ekstraktor, sprawdź, czy z urwanej śruby nie wystaje fragment trzpienia. Wtedy często wystarczy dospawać do niego nakrętkę – ciepło ze spawania dodatkowo rozluźnia połączenie – albo nadciąć rowek pod płaski wkrętak.

Najczęstsze błędy

Wiercenie otworu poza osią – uszkadza gwint w korpusie.
Zbyt duży ekstraktor, który rozpiera resztkę śruby i jeszcze mocniej ją blokuje.
Kręcenie ekstraktora kluczem nastawnym lub z dużym ramieniem jednostronnym – wtedy łatwo go złamać.
Pominięcie penetratora i nagrzania przy mocno zapieczonym połączeniu.

Złamany, hartowany ekstraktor jest bardzo trudny do usunięcia – często pozostaje tylko obróbka elektroerozyjna.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Przed pracą wyrównaj czoło śruby pilnikiem, zaznacz środek punktakiem i nawierć otwór. Ekstraktor obracaj pokrętłem do gwintowników, równomiernie, oburącz. Przy nagrzewaniu palnikiem usuń z okolicy płyny łatwopalne i przewody paliwowe. Stosuj okulary ochronne – odpryski hartowanej stali są ostre. Narzędzia przechowuj w etui, by ostre krawędzie się nie wyszczerbiały.