Kątownik - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Na zdjęciu: Kątownik spawalniczy – dostępny w eTOMNAR.pl

Co to jest kątownik?

Kątownik to przyrząd złożony z dwóch ramion ustawionych pod stałym kątem, najczęściej 90°, służący do wyznaczania i kontroli kątów. W zależności od branży mówi się o kątowniku stolarskim (zwykle z drewnianą lub aluminiową stopką) albo kątowniku ślusarskim (cały stalowy, często hartowany). Potocznie bywa nazywany ekierką metalową, choć ekierka to raczej trójkąt kreślarski. W metrologii kątowniki mają klasy dokładności, a te najdokładniejsze służą jako wzorce.

Do czego służy kątownik?

trasowanie linii prostopadłych do krawędzi przed cięciem lub wierceniem,
sprawdzanie prostopadłości ścian detalu po frezowaniu i spawaniu,
ustawianie piły, tarczy lub stołu wiertarki pod kątem prostym,
kontrola składania ram, mebli, szaf i konstrukcji stalowych,
przy wersjach 45° i nastawnych – wyznaczanie skosów i ucięć na jaskółczy ogon.

W ślusarni kątownik jest jednym z pierwszych przyrządów sięganych po każdym cięciu i spawaniu: pozwala szybko ocenić, czy rama nie skręciła się pod wpływem ciepła. W stolarni służy do kontroli obrzynania desek, ustawienia prowadnicy piły i sklejania korpusów mebli. Kontrolę prowadzi się zwykle „pod światło” – przykłada się kątownik do detalu i obserwuje szczelinę między ramieniem a powierzchnią. Nawet bardzo mała szczelina jest wtedy dobrze widoczna.

Rodzaje kątowników

Rodzaj	Budowa	Zastosowanie
Płaski ślusarski	Jednolita blacha stalowa	Trasowanie na blachach i płytach
Ze stopką (grzbietem)	Ramię oparte o krawędź detalu	Stolarstwo, ślusarstwo, kontrola krawędzi
Krawędziowy (nożowy)	Ramię ze ściętą, wąską krawędzią	Kontrola prześwitu w narzędziowni
45° / uciosowy	Ramiona pod 45° i 135°	Fazowanie, połączenia na skos
Nastawny (zwodnica)	Ramię ustawiane pod dowolnym kątem	Przenoszenie kątów z detalu
Ciesielski	Duży, ze skalą na obu ramionach	Więźby, schody, konstrukcje drewniane

Jak wybrać kątownik?

Długość ramion — powinna odpowiadać wielkości detali; zbyt krótki daje niepewny odczyt na dużych powierzchniach.
Klasa dokładności — do stolarki wystarczy warsztatowa, do kontroli w narzędziowni potrzebna jest wyższa klasa.
Materiał — stal hartowana jest odporna na zużycie, nierdzewna nie koroduje.
Podziałka — przydaje się przy jednoczesnym mierzeniu i trasowaniu.
Sztywne połączenie ramion — w tanich kątownikach nitowanych stopka potrafi się poluzować.

W warsztacie warto mieć co najmniej dwa kątowniki: mały, poręczny do trasowania drobnych elementów oraz większy do kontroli ram, blatów i konstrukcji spawanych.

Najczęstsze błędy

Opieranie stopki o krawędź z zadziorem lub wiórem, co fałszuje wynik.
Rzucanie kątownikiem – po upadku kąt może przestać być prosty.
Sprawdzanie prostopadłości tylko w jednym miejscu detalu.
Używanie kątownika jako młotka lub podważki.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Kątownik przechowuj w etui lub zawieszony, aby ramiona nie stykały się z innymi narzędziami. Stalowe powierzchnie lekko zabezpieczaj olejem antykorozyjnym. Dokładność łatwo sprawdzić samemu: narysuj linię przy prostej krawędzi, obróć kątownik na drugą stronę i narysuj drugą – jeśli linie się rozchodzą, przyrząd jest niedokładny. Uważaj na ostre krawędzie przy kątownikach nożowych.

Polecane produkty – kątownik w eTOMNAR.pl

Przykładowe modele dostępne w naszym sklepie. Pełną ofertę, parametry i ceny znajdziesz w kategoriach poniżej.

Kątownik 90°Zobacz produkt →

Kątownik granitowy S061Zobacz produkt →

Kątownik granitowy S062Zobacz produkt →

Kategorie w sklepie

Zobacz też w Encyklopedii

Szukane także jako

kątownik stolarski, kątownik ślusarski, ekierka metalowa, kątownik ze stopką

FAQ

Jak sprawdzić, czy kątownik ma 90 stopni?

Przyłóż go do prostej krawędzi deski i narysuj linię, następnie obróć kątownik na drugą stronę i narysuj drugą linię w tym samym miejscu. Jeśli linie się pokrywają, kąt jest prosty.