Kieł tokarski - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Co to jest kieł tokarski?

Kieł tokarski to stożkowe narzędzie osadzane w tulei konika lub we wrzecionie tokarki, które wchodzi w nakiełek wykonany w czole detalu. Zapewnia mu podparcie i ustala jego oś obrotu. Wyróżnia się dwa podstawowe typy: kieł stały (martwy), w którym detal ślizga się po nieruchomym stożku, oraz kieł obrotowy (wirujący), w którym końcówka obraca się na łożyskach razem z detalem. Część chwytowa ma najczęściej stożek Morse'a.

Do czego służy kieł tokarski?

podpieranie długich wałków, aby nie uginały się pod naciskiem noża,
toczenie w kłach – między kłem we wrzecionie a kłem w koniku, z zabierakiem,
zapewnienie współosiowości przy obróbce z kilku zamocowań,
podparcie detali na tokarkach do drewna i szlifierkach do wałków,
kontrola bicia wałków między kłami w przyrządzie pomiarowym.

Bez kła długiego wałka nie da się dokładnie stoczyć – mocowany tylko w uchwycie ugina się pod nożem, przez co powstaje stożek lub beczka zamiast walca, a na powierzchni pojawiają się drgania. Przyjmuje się, że podparcie kłem jest potrzebne, gdy długość wysięgu przekracza kilka średnic detalu.

Rodzaje kłów tokarskich

Rodzaj	Cecha	Zastosowanie
Kieł stały (martwy)	Bez łożysk, duża sztywność	Wrzeciono, precyzyjne toczenie przy małych obrotach
Kieł stały z nakładką z węglików	Odporny na ścieranie	Dłuższa praca w koniku
Kieł obrotowy	Końcówka na łożyskach	Toczenie przy wyższych obrotach, w koniku
Kieł obrotowy z wymiennymi końcówkami	Komplet grotów	Różne kształty detali
Kieł odwrócony (wklęsły)	Stożek wewnętrzny	Podpieranie detali o małej średnicy lub ze stożkiem
Kieł zabierakowy (do drewna)	Ostrza przenoszące napęd	Tokarki do drewna

Typowy kąt wierzchołkowy kła do metalu wynosi 60°, odpowiadając kątowi nakiełka.

Jak wybrać kieł tokarski?

Stożek Morse'a — MK2, MK3, MK4 itd., zgodny z gniazdem konika lub wrzeciona.
Typ — obrotowy do większości prac w koniku, stały do wrzeciona i bardzo precyzyjnych operacji.
Nośność i obroty — dopasowane do masy detali i prędkości obrotowej.
Bicie — w kłach obrotowych im mniejsze, tym dokładniejsza obróbka.
Uszczelnienie łożysk — chroni przed chłodziwem i wiórami.

Najczęstsze błędy

Praca na kle stałym bez smaru – nakiełek i stożek ulegają zatarciu.
Za mocny docisk konikiem, który przegrzewa łożyska i wygina cienki wałek.
Brudny stożek chwytu – kieł bije i może się obracać w gnieździe.
Nakiełek o złym kącie lub zbyt płytki.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Przed włożeniem kła wytrzyj stożek i gniazdo z wiórów i oleju. Kły stałe smaruj w punkcie styku z nakiełkiem. Przy dłuższej obróbce kontroluj docisk, bo detal rozgrzewając się wydłuża się. Kieł wybija się z konika, cofając tuleję do oporu lub wybijakiem – nigdy młotkiem w końcówkę. Zawsze upewnij się, że detal jest pewnie podparty przed włączeniem wrzeciona.

Kategorie w sklepie

Zobacz też w Encyklopedii

Szukane także jako

kieł obrotowy, kieł stały, podparcie tokarki, kieł Morse

FAQ

Kieł obrotowy czy stały – który lepszy?

Do większości prac w koniku praktyczniejszy jest kieł obrotowy, bo nie wymaga smarowania i znosi wyższe obroty. Stały daje najwyższą dokładność i stosuje się go we wrzecionie.