Wysokościomierz - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Wysokościomierz – Wysokościomierz cyfrowy 600mm

Na zdjęciu: Wysokościomierz cyfrowy 600mm – dostępny w eTOMNAR.pl

Co to jest wysokościomierz?

Wysokościomierz to przyrząd pomiarowy do mierzenia wysokości elementów i trasowania linii równoległych do płaszczyzny bazowej. Ustawia się go na płycie pomiarowej lub granitowej, która stanowi odniesienie. Spotyka się nazwy wysokościomierz traserski, suwmiarka wysokościowa oraz miernik wysokości – ta druga nazwa dobrze oddaje budowę, bo przyrząd działa podobnie jak suwmiarka postawiona pionowo.

Składa się z ciężkiej podstawy, pionowej prowadnicy z podziałką, suwaka z odczytem (noniusz, czujnik zegarowy lub wyświetlacz) i wymiennego rysika z węglikową końcówką albo końcówki pomiarowej.

Do czego służy wysokościomierz?

pomiar wysokości detali, stopni, występów i osi otworów od płaszczyzny bazowej,
trasowanie linii na powierzchni przedmiotu przed obróbką,
kontrola równoległości i płaskości w połączeniu z czujnikiem zegarowym,
pomiar różnic wysokości między elementami,
kontrola międzyoperacyjna i końcowa w dziale jakości.

W ślusarni i narzędziowni wysokościomierz z rysikiem pozwala wyznaczyć środki otworów i linie cięcia z dokładnością nieosiągalną przy trasowaniu przymiarem.

Wysokościomierz z zamontowanym czujnikiem zegarowym lub dźwigniowym służy także jako porównawczy przyrząd pomiarowy: ustawia się go na wzorcu z płytek wzorcowych, a następnie mierzy odchyłki kolejnych detali. Takie porównanie jest szybkie i daje dużą powtarzalność w kontroli seryjnej.

Rodzaje wysokościomierzy

Rodzaj	Odczyt	Zalety
Noniuszowy	Noniusz, zwykle 0,02 mm	Prosty, bez zasilania, trwały
Zegarowy	Tarcza czujnika i licznik	Szybki odczyt, mniej pomyłek
Cyfrowy (elektroniczny)	Wyświetlacz, rozdzielczość 0,01 mm	Zerowanie w dowolnym punkcie, wyjście danych
Elektroniczny dwuwspółrzędny	Układ pomiarowy z sondą	Pomiary średnic, odległości osi, programy

Zakresy pomiarowe typowych wysokościomierzy warsztatowych to 0–300 mm, 0–500 mm i więcej.

Jak wybrać wysokościomierz?

Zakres pomiarowy — dopasuj do wielkości detali; zbyt długi przyrząd jest mniej poręczny.
Rozdzielczość i dokładność — 0,01 mm dla cyfrowych, 0,02 mm dla noniuszowych.
Podstawa — ciężka, szlifowana, czasem na poduszce powietrznej w modelach elektronicznych.
Napęd suwaka — pokrętło z mikroregulacją ułatwia precyzyjne ustawienie.
Wyposażenie — rysik z węglikiem, uchwyt na czujnik zegarowy, świadectwo wzorcowania.

Do warsztatu narzędziowego i ślusarni zwykle wystarcza zakres 300 mm. Działy kontroli jakości wybierają częściej modele elektroniczne z możliwością przesyłu wyników do komputera i dokumentowania pomiarów.

Najczęstsze błędy

Praca na brudnej płycie lub na zwykłym stole zamiast płyty pomiarowej.
Pomiar bez wyzerowania przyrządu na płycie.
Zbyt mocny docisk końcówki do detalu.
Pomiar przedmiotu ciepłego zaraz po obróbce.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Po pracy oczyść prowadnicę i podstawę, przetrzyj je cienką warstwą środka antykorozyjnego i przechowuj w osłonie. Rysik węglikowy jest ostry – przy przesuwaniu przyrządu cofnij go lub zabezpiecz, aby nie zarysować płyty ani nie skaleczyć dłoni. Przyrząd okresowo sprawdzaj płytkami wzorcowymi i wysyłaj do wzorcowania zgodnie z planem nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym.