Czujnik krawędziowy - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Co to jest czujnik krawędziowy?

Czujnik krawędziowy to przyrząd do wyznaczania położenia krawędzi detalu względem osi wrzeciona frezarki, wiertarki współrzędnościowej lub centrum obróbczego. Najczęściej nazywa się go szukaczem krawędzi lub z angielska edge finder, a samą czynność – ustawianiem osi albo bazowaniem.

Po zamocowaniu w oprawce przyrząd doprowadza się do krawędzi przedmiotu. Moment zetknięcia sygnalizowany jest mechanicznie (przesunięcie końcówki), świetlnie lub dźwiękowo. Operator dodaje do odczytu połowę średnicy końcówki i otrzymuje dokładną pozycję krawędzi, od której liczy wymiary.

Do czego służy czujnik krawędziowy?

ustalanie punktu zerowego detalu na frezarce konwencjonalnej i CNC,
wyznaczanie środka otworu, czopa lub prostokątnego półfabrykatu,
ustawianie położenia imadła i przyrządów na stole,
sprawdzanie, czy detal leży równolegle do osi posuwu,
wyznaczanie wysokości narzędzia lub powierzchni (wersje z osią Z).

Bez szukacza krawędzi operator musiałby „dotykać” detalu frezem, co niszczy powierzchnię i daje mniejszą dokładność.

Rodzaje czujników krawędziowych

Rodzaj	Zasada działania	Uwagi
Mimośrodowy mechaniczny	końcówka „uskakuje” w bok przy dotknięciu krawędzi	pracuje przy obrotach, prosty i tani
Elektroniczny (LED/dźwięk)	zamknięcie obwodu z przewodzącym detalem	praca bez obrotów, tylko materiały przewodzące
Kulkowy optyczny	sygnalizacja świetlna przy styku kulki	szybkie bazowanie w X i Y
Czujnik do osi Z	wysuwany trzpień ze wskaźnikiem	ustawianie długości i wysokości narzędzia
Sonda 3D z czujnikiem zegarowym	wskazówka pokazuje ugięcie końcówki	bazowanie we wszystkich osiach

Jak wybrać czujnik krawędziowy?

Materiał detali — wersje elektroniczne nie zadziałają na tworzywach, drewnie czy ceramice; tam lepszy będzie mimośrodowy.
Średnica chwytu — popularne są chwyty 10 i 20 mm, które muszą pasować do oprawki lub tulei zaciskowej.
Dokładność powtarzalności — dla typowych prac wystarczają setne części milimetra.
Typ maszyny — na frezarce ręcznej wygodny jest mimośrodowy, w CNC często stosuje się sondy i czujniki 3D.
Średnica końcówki — musi być znana, bo dolicza się jej połowę do odczytu.

W małym warsztacie z frezarką konwencjonalną w zupełności wystarczy dobry szukacz mimośrodowy i czujnik dźwigniowy na statywie. Sondy elektroniczne i 3D opłacają się tam, gdzie bazowanie powtarza się wiele razy dziennie.

Najczęstsze błędy

Zbyt wysokie obroty wrzeciona przy szukaczu mimośrodowym – zwykle zaleca się kilkaset obrotów na minutę.
Zapominanie o doliczeniu promienia końcówki.
Używanie przyrządu elektronicznego na pomalowanym lub zatłuszczonym detalu.
Zbyt szybkie dojeżdżanie posuwem i uderzenie w krawędź.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Czujnik elektroniczny nigdy nie może pracować przy włączonych obrotach – wrzeciono musi stać. Po każdej pracy oczyść końcówkę z chłodziwa, a sprężynę w szukaczu mimośrodowym przetrzyj, nie oliwiąc jej obficie. Przyrząd przechowuj w etui i sprawdzaj okresowo, czy końcówka nie jest zgięta. Wymieniaj baterie w wersjach elektronicznych, zanim zaczną słabnąć sygnały.

Kategorie w sklepie

Zobacz też w Encyklopedii

Szukane także jako

szukacz krawędzi, edge finder, ustawianie osi, bazowanie detalu

FAQ

Jak używać szukacza krawędzi na frezarce?

Zamocuj go w oprawce, ustaw kilkaset obrotów i powoli dosuwaj detal. Gdy końcówka gwałtownie uskoczy w bok, oś wrzeciona jest odsunięta od krawędzi o promień końcówki.