Imak narzędziowy - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Co to jest imak narzędziowy?

Imak narzędziowy to zespół na suporcie tokarki, w którym mocuje się noże tokarskie i inne narzędzia skrawające. Potocznie mówi się imak tokarski, a o wymiennych częściach – uchwyt noża lub oprawka noża tokarskiego. Imak ustala położenie ostrza względem osi obrabianego przedmiotu i musi przenosić siły skrawania bez drgań.

Do czego służy imak narzędziowy?

mocowanie noży do toczenia wzdłużnego, poprzecznego, przecinania i gwintowania,
ustawianie wysokości ostrza na osi wrzeciona,
szybka zmiana narzędzia między operacjami,
mocowanie wytaczaków i noży do toczenia wewnętrznego,
w imakach wielostanowiskowych – trzymanie kilku narzędzi naraz.

Od imaka w dużej mierze zależy dokładność i wydajność toczenia. Luźny lub zbyt wysunięty nóż wpada w drgania, zostawia falistą powierzchnię i szybciej się tępi. Z kolei sprawny system szybkowymienny potrafi skrócić przezbrojenie do kilkunastu sekund, co przy pracy jednostkowej i małoseryjnej przekłada się na realną oszczędność czasu, bo nie trzeba za każdym razem dobierać podkładek i sprawdzać wysokości.

Rodzaje imaków

Rodzaj	Jak działa	Plusy i minusy
Jednonożowy (prosty)	Nóż dociskany śrubą, wysokość podkładkami	Prosty, ale wolna zmiana
Czterostanowiskowy (kwadratowy)	Cztery noże, obrót imaka o 90°	Popularny, wysokość ustawiana podkładkami
Szybkowymienny (quick change)	Oprawki na jaskółczy ogon lub klin, regulacja wysokości śrubą	Szybka zmiana z zachowaniem nastaw
Rewolwerowy / głowica narzędziowa	Wiele stanowisk indeksowanych	Tokarki CNC i produkcyjne

W systemach szybkowymiennych są oprawki do noży tokarskich, wytaczaków, noży przecinaków i radełek.

Jak wybrać imak narzędziowy?

Wielkość tokarki — imaki występują w rozmiarach dopasowanych do wysokości kłów; zbyt duży nie pozwoli wyjść na oś.
Przekrój trzonków noży — oprawka musi przyjąć np. noże 12, 16 lub 20 mm.
Sposób mocowania — sprawdź średnicę i wysokość sworznia na suporcie.
Liczba oprawek — przy częstej zmianie warto mieć kilka zapasowych.
Sztywność — masywny korpus ogranicza drgania i poprawia powierzchnię.

Przy zakupie zestawu szybkowymiennego zwróć uwagę na typ oprawek – systemy różnych rozmiarów nie są ze sobą zgodne, więc dalsze oprawki trzeba dokupować w tym samym standardzie.

Najczęstsze błędy

Ostrze powyżej lub poniżej osi – zostaje zadzior w środku czoła, a geometria skrawania się zmienia.
Za duży wysięg noża z imaka, co powoduje drgania.
Dokręcenie noża tylko jedną śrubą.
Podkładki z miękkiego, nierównego materiału.

Unikaj też zostawiania wiórów pod oprawką – nawet drobny wiór zmienia wysokość ostrza i kąt ustawienia noża.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Powierzchnie styku imaka i oprawek czyść z wiórów i chłodziwa, a mechanizm zacisku lekko oliwij. Śruby mocujące noże dokręcaj kluczem z wyczuciem, by nie zerwać gwintów. Przed włączeniem wrzeciona sprawdź, czy klucz został zdjęty i czy imak nie uderzy w uchwyt ani konik. Wymieniaj noże tylko przy zatrzymanej maszynie.

Kategorie w sklepie

Zobacz też w Encyklopedii

Szukane także jako

imak tokarski, uchwyt noża, oprawka noża tokarskiego

FAQ

Jak ustawić nóż na wysokości osi tokarki?

Najprościej porównać ostrze z kłem w koniku lub stoczyć czoło i obserwować, czy w środku zostaje czop. Wysokość koryguje się podkładkami lub śrubą oprawki.