Kowadło - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Na zdjęciu: Kowadło ze stali hartowanej C50 10kg – dostępny w eTOMNAR.pl

Co to jest kowadło?

Kowadło to masywny blok ze stali lub żeliwa, na którym kształtuje się metal uderzeniami młotka. W warsztacie mówi się też o kowadle kowalskim, ślusarskim albo – w przypadku małych modeli – o kowadełku. Zadaniem kowadła jest przejęcie energii uderzenia: im jest cięższe i twardsze, tym więcej siły młotka trafia w obrabiany materiał, a mniej marnuje się na drgania podłoża.

Typowe kowadło ma płaską, utwardzoną powierzchnię roboczą (gładź), stożkowy róg do gięcia łuków oraz dwa otwory: kwadratowy, w który wkłada się narzędzia kowalskie, i okrągły, wykorzystywany przy przebijaniu otworów.

Do czego służy kowadło?

• prostowanie prętów, płaskowników i elementów blaszanych,
• gięcie na rogu – oczka, pierścienie, haki, łuki,
• kucie na gorąco: wyciąganie, spęczanie, zaostrzanie materiału,
• nitowanie i zakuwanie, z podparciem na twardej powierzchni,
• przebijanie i wybijanie otworów nad okrągłym otworem kowadła,
• praca z narzędziami wkładanymi w otwór kwadratowy, np. z przecinakiem dolnym.

Rodzaje kowadeł

Wiele imadeł ślusarskich ma za szczękami małą płaską powierzchnię do lekkiego klepania. Wystarcza ona do drobiazgów, ale nie zastąpi pełnowartościowego kowadła.

Jak wybrać kowadło?

• Masa — kowadło powinno być wielokrotnie cięższe od używanego młotka; do kucia na gorąco wybiera się modele od kilkudziesięciu kilogramów wzwyż.
• Materiał — stal daje twardą gładź i wyraźne odbicie młotka, żeliwo sprawdza się tylko przy lżejszej pracy.
• Gładź — równa, bez wyszczerbień, z lekko zaokrąglonymi krawędziami, które nie nacinają materiału przy gięciu.
• Róg i otwory — kształt rogu decyduje o zakresie gięcia, a wymiar otworu kwadratowego o tym, jakie narzędzia da się w nim osadzić.
• Podstawa — pień, stalowy stojak lub skrzynia z piaskiem; gładź ustawia się zwykle na wysokości kostek palców swobodnie opuszczonej ręki.

Najczęstsze błędy

• przecinanie materiału przecinakiem bezpośrednio na gładzi, co zostawia na niej nacięcia,
• uderzanie młotkiem w pustą gładź – twarde powierzchnie mogą odprysnąć,
• ustawienie kowadła na chwiejnym, sprężynującym podłożu,
• kupno zbyt lekkiego kowadła, które podskakuje pod uderzeniami,
• kucie ciężkich elementów na kowadle żeliwnym.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Kowadło trzeba trwale zamocować do podstawy – łańcuchem, obejmami lub kotwami. Ogranicza to przesuwanie się bloku i tłumi charakterystyczne dzwonienie. Podczas pracy obowiązują okulary ochronne, a przy dłuższym kuciu także ochronniki słuchu. Trzonek młotka musi być pewnie osadzony. Gładzi nie szlifuje się agresywnie, bo usuwa to utwardzoną warstwę wierzchnią. Drobne zadziory wystarczy delikatnie wyrównać, a przed dłuższym przestojem zabezpieczyć powierzchnię cienką warstwą oleju.

Polecane produkty – kowadło w eTOMNAR.pl

Przykładowe modele dostępne w naszym sklepie. Pełną ofertę, parametry i ceny znajdziesz w kategoriach poniżej.

Kowadło ze stali hartowanej C50 30kgZobacz produkt →Kowadło ze stali hartowanej C50 50kgZobacz produkt →Kowadło ze stali hartowanej C50 100kgZobacz produkt →

Kategorie w sklepie

• Kowadła
• Imadła stołowe, ściski i kowadła

Zobacz też w Encyklopedii

• Młotek – co to jest i jak wybrać
• Imadło – co to jest i jak wybrać
• Wybijak – co to jest i jak wybrać
• Encyklopedia narzędzi A–Z – pełny indeks

Szukane także jako

kowadełko, kowadło kowalskie, kowadło ślusarskie, kowadło stalowe, kowadło warsztatowe

FAQ

Ile powinno ważyć kowadło do warsztatu?

Do drobnego prostowania i nitowania wystarczy kowadełko o masie kilku kilogramów. Do kucia na gorąco wybiera się kowadła o masie kilkudziesięciu kilogramów i większej, bo cięższy blok lepiej wykorzystuje energię uderzenia.

Czy kowadło żeliwne nadaje się do kucia?

Do okazjonalnych, lekkich prac na zimno tak. Żeliwo jest jednak kruche i słabiej oddaje uderzenie, dlatego do regularnego kucia lepsze jest kowadło stalowe.

Na jakiej wysokości ustawić kowadło?

Najczęściej przyjmuje się, że gładź powinna sięgać kostek palców swobodnie opuszczonej ręki. Taka wysokość pozwala uderzać płasko i mniej męczy nadgarstki.