Punktak - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Na zdjęciu: Punktak – dostępny w eTOMNAR.pl

Co to jest punktak?

Punktak to hartowany stalowy pręt zakończony stożkowym ostrzem, którym wybija się w materiale niewielkie wgłębienie – nakiełek. Bywa nazywany punktownikiem, nabijakiem punktowym albo nakiełkiem ręcznym. Wykonany nim punkt prowadzi ostrze wiertła i zapobiega jego „ucieczce” po gładkiej powierzchni.

Słowo nakiełek oznacza zarówno samo wgłębienie pod wiertło, jak i – w toczeniu – stożkowy otwór centrujący w czole wałka, wykonywany nawiertakiem i służący do podparcia przedmiotu kłem.

Do czego służy punktak?

• oznaczanie środka otworu przed wierceniem,
• utrwalanie linii traserskich szeregiem płytkich punktów,
• wyznaczanie środka cyrkla traserskiego,
• wyznaczanie środka czoła wałka przed nawierceniem nakiełka,
• przenoszenie położenia otworów z jednej części na drugą (punktaki przenośne),
• znakowanie części przed demontażem, by zachować ich wzajemne położenie.

Rodzaje punktaków

Punkt pod wiertło wykonuje się zwykle punktakiem o kącie ostrza zbliżonym do kąta wierzchołkowego wiertła, a do znakowania linii stosuje się ostrze smuklejsze.

Jak wybrać punktak?

• Materiał i hartowanie — ostrze musi być twarde, a główka odpuszczona, aby nie pękała od uderzeń.
• Średnica i długość — grubszy punktak do ciężkich prac, cieńszy do precyzyjnego trasowania.
• Punktak automatyczny — gdy często punktujesz blachy lub pracujesz w miejscach, gdzie trudno operować młotkiem.
• Regulacja siły — w automatycznych pozwala dobrać głębokość do twardości materiału.
• Zestaw — komplet punktaków, wybijaków i przecinaków ułatwia pracę ślusarską.

W warsztacie ślusarskim warto mieć co najmniej dwa punktaki: smukły do trasowania i mocniejszy do punktowania pod wiertła. Punktak automatyczny przyspiesza pracę przy seriach otworów w blachach.

Najczęstsze błędy

• Uderzanie punktakiem trzymanym pod kątem – nakiełek przesuwa się względem linii.
• Zbyt płytki punkt, w którym wiertło nie znajduje oparcia.
• Punktowanie cienkiej blachy bez twardego podłoża, co powoduje jej wgniecenie.
• Używanie punktaka jako wybijaka do kołków – ostrze się wyszczerbia.
• Praca punktakiem z rozklepaną, „grzybkującą” główką.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Podczas uderzania młotkiem noś okulary ochronne – odpryski zahartowanej stali są ostre i szybkie. Rozklepaną główkę punktaka zeszlifuj na szlifierce, przywracając jej fazę, bo odłamki z „grzybka” mogą zranić. Ostrze ostrz z chłodzeniem, aby nie stracić twardości. Punktak trzymaj pewnie, kciukiem i palcami, z dłonią możliwie daleko od główki, i używaj młotka o odpowiedniej masie.

Polecane produkty – punktak w eTOMNAR.pl

Przykładowe modele dostępne w naszym sklepie. Pełną ofertę, parametry i ceny znajdziesz w kategoriach poniżej.

Punktak automatycznyZobacz produkt →Automatyczny punktak - znacznikZobacz produkt →Punktak automatyczny 160 mmZobacz produkt →

Kategorie w sklepie

• Narzędzia traserskie i pomiarowe
• Narzędzia ręczne
• Wiertła stożkowe i nakiełki

Zobacz też w Encyklopedii

• Rysik traserski – co to jest i jak wybrać
• Wybijak – co to jest i jak wybrać
• Młotek – co to jest i jak wybrać
• Encyklopedia narzędzi A–Z – pełny indeks

Szukane także jako

nakiełek, punktownik, nakiełek ręczny, nabijak punktowy, punktak do wiercenia, znaczek pod wiertło

FAQ

Jak używać punktaka przed wierceniem?

Ustaw ostrze na przecięciu linii, sprawdź położenie, ustaw punktak pionowo i uderz młotkiem. Przy większych wiertłach dobrze jest najpierw nawiercić otwór pilotowy.

Jak działa punktak automatyczny?

Naciśnięcie korpusu napina sprężynę, która po osiągnięciu progu zwalnia wewnętrzny bijak i wybija punkt bez użycia młotka.

Co to jest nakiełek w toczeniu?

To stożkowy otwór centrujący w czole wałka wykonany nawiertakiem, na którym opiera się kieł tokarki lub szlifierki.

Czym różni się punktak od wybijaka?

Punktak ma ostre, stożkowe zakończenie do znakowania. Wybijak ma płaskie czoło i służy do wybijania kołków i sworzni.