Sprawdzian graniczny - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Sprawdzian graniczny – Sprawdzian szczękowy 300 mm

Na zdjęciu: Sprawdzian szczękowy 300 mm – dostępny w eTOMNAR.pl

Co to jest sprawdzian graniczny?

Sprawdzian graniczny to przyrząd kontrolny bez podziałki, który odwzorowuje dwa graniczne wymiary tolerancji. Ma stronę przechodnią, oznaczaną P (ang. GO), oraz nieprzechodnią, oznaczaną NP (ang. NO GO). Element jest dobry, gdy strona przechodnia wchodzi, a nieprzechodnia nie wchodzi. Spotyka się nazwy kaliber graniczny, sprawdzian przechodni-nieprzechodni czy sprawdzian go/no-go, a w zależności od budowy – sprawdzian tłoczkowy, szczękowy, pierścieniowy i gwintowy.

Do czego służy sprawdzian graniczny?

szybka kontrola otworów i wałków w produkcji seryjnej,
sprawdzanie gwintów wewnętrznych i zewnętrznych po gwintowaniu,
kontrola międzyoperacyjna bezpośrednio przy obrabiarce,
odbiór partii detali od dostawcy,
ocena zużycia narzędzi – detal zaczyna nie przechodzić na jednej ze stron.

Rodzaje sprawdzianów granicznych

Rodzaj	Sprawdza	Jak działa
Tłoczkowy (trzpieniowy)	otwory gładkie	trzpień P wchodzi w otwór, trzpień NP nie wchodzi
Szczękowy (widełkowy)	wałki, czopy, grubości	szczęka P nasuwa się na wałek, szczęka NP nie
Pierścieniowy gładki	wałki i czopy	pierścień P nasuwa się, pierścień NP nie
Gwintowy trzpieniowy	gwinty wewnętrzne	strona P wkręca się na całą długość, NP najwyżej na kilka zwojów
Gwintowy pierścieniowy	gwinty zewnętrzne	pierścień P nakręca się, pierścień NP nie

Na sprawdzianie wybity jest wymiar nominalny i pole tolerancji, np. H7 dla otworu. Strona nieprzechodnia jest zwykle krótsza i często oznaczona kolorem.

Jak wybrać sprawdzian graniczny?

Wymiar i tolerancja — dokładnie takie, jak na rysunku detalu, np. H7 lub h6.
Gwint i klasa dokładności — dla gwintów metrycznych typowo 6H dla wewnętrznych i 6g dla zewnętrznych.
Rodzaj sprawdzianu — tłoczkowy lub gwintowy trzpieniowy do otworów, szczękowy lub pierścieniowy do wałków.
Materiał — stal hartowana, a przy dużych seriach powierzchnie o podwyższonej odporności na zużycie.
Świadectwo — przy kontroli jakości potrzebne jest świadectwo wzorcowania lub sprawdzenia.

Najczęstsze błędy

wciskanie lub wkręcanie sprawdzianu na siłę – zafałszowuje wynik i zużywa sprawdzian,
pomiar detalu tuż po obróbce, gdy jest jeszcze ciepły i rozszerzony,
kontrola zabrudzonego detalu lub otworu z zadziorami,
używanie sprawdzianu bez okresowej weryfikacji jego wymiaru,
mylenie strony przechodniej i nieprzechodniej.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Sprawdzian wprowadzaj lekko, bez nacisku, pod własnym ciężarem lub z niewielką siłą dłoni. Przed pomiarem oczyść detal i sprawdzian, usuń wióry i zadziory. Wymiary odnoszą się do temperatury 20 °C, dlatego nie kontroluj detali nagrzanych po obróbce. Sprawdziany przechowuj w etui, zabezpieczone olejem przed korozją. Wyznacz okres ich sprawdzania i wycofuj egzemplarze, których strona przechodnia jest zużyta poza granicę.

Polecane produkty – sprawdzian graniczny w eTOMNAR.pl

Przykładowe modele dostępne w naszym sklepie. Pełną ofertę, parametry i ceny znajdziesz w kategoriach poniżej.

Sprawdzian szczękowy 300 mmZobacz produkt →

Sprawdzian do otworów LimitZobacz produkt →

Sprawdzian do gwintów R (G)Zobacz produkt →

Kategorie w sklepie

Zobacz też w Encyklopedii

Szukane także jako

kaliber graniczny, sprawdzian tłoczkowy, sprawdzian gwintowy, sprawdzian pierścieniowy, sprawdzian przechodni-nieprzechodni

FAQ

Co oznaczają oznaczenia P i NP na sprawdzianie?

P to strona przechodnia, która musi wejść w otwór lub na wałek. NP to strona nieprzechodnia, która nie może wejść, jeśli wymiar mieści się w tolerancji.

Czym różni się sprawdzian od przyrządu pomiarowego?

Sprawdzian nie podaje wartości wymiaru, tylko odpowiada, czy detal mieści się w tolerancji. Dzięki temu kontrola jest bardzo szybka i nie wymaga odczytu.