Średnicówka - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Średnicówka – Średnicówka taśmowa 700-1100 mm

Na zdjęciu: Średnicówka taśmowa 700-1100 mm – dostępny w eTOMNAR.pl

Co to jest średnicówka?

Średnicówka to przyrząd do pomiaru średnic wewnętrznych otworów, tulei i cylindrów. Spotyka się nazwy średnicomierz, bore gauge, a w warsztatach samochodowych po prostu czujnik do cylindrów. Najpopularniejsza średnicówka czujnikowa składa się z rury z głowicą pomiarową, wymiennych końcówek i czujnika zegarowego lub cyfrowego na górze.

Średnicówka porównawcza nie mierzy wartości bezwzględnej – ustawia się ją na wymiar wzorcowy mikrometrem lub pierścieniem, a następnie odczytuje odchyłkę.

Do czego służy średnicówka?

pomiar zużycia cylindrów silnika – owalizacji i stożkowatości,
kontrola gniazd łożysk w obudowach i korpusach,
pomiar otworów po wytaczaniu, rozwiercaniu i honowaniu,
kontrola tulei i panewek,
sprawdzanie otworów w produkcji seryjnej.

Rodzaje średnicówek

Rodzaj	Zasada	Zastosowanie
Czujnikowa (dwupunktowa)	porównawcza, czujnik zegarowy	cylindry, gniazda łożysk, owalizacja
Mikrometryczna (mikrometr wewnętrzny)	bezpośredni odczyt ze śruby	pomiar bezwzględny otworów
Trójpunktowa	trzy końcówki, samocentrowanie	dokładne pomiary otworów, produkcja
Teleskopowa (przenośnik)	przenosi wymiar na mikrometr	małe i nietypowe otwory
Do małych otworów (kulkowa)	rozprężana główka	otwory od kilku milimetrów

Jak wybrać średnicówkę?

Zakres pomiarowy — popularne zakresy to np. 18–35, 35–50, 50–160 mm; do cylindrów samochodowych zwykle 50–160 mm.
Działka czujnika — 0,01 mm wystarcza w warsztacie, 0,001 mm do prac precyzyjnych.
Głębokość pomiaru — długość rury musi pozwolić na pomiar u dołu cylindra.
Komplet końcówek — im więcej, tym płynniej pokryty zakres.
Wzorzec — do ustawienia potrzebny jest mikrometr zewnętrzny lub pierścień wzorcowy.

Przykłady zastosowania

Pomiar cylindra wykonuje się w trzech strefach wysokości – u góry, w środku i na dole – oraz w dwóch kierunkach: wzdłuż i w poprzek osi wału korbowego. Różnica między kierunkami daje owalizację, a między strefami – stożkowatość. Średnicówkę lekko się kołysze w osi otworu; właściwy wymiar to punkt zwrotny wskazówki, czyli najmniejsze wskazanie. Wyniki porównuje się z danymi producenta silnika, aby zdecydować o honowaniu lub szlifowaniu na nadwymiar.

Najczęstsze błędy

odczyt bez kołysania przyrządu – wynik zawyżony,
ustawianie zera na zimnym wzorcu i pomiar na ciepłym bloku,
pominięcie podkładki dystansowej przy doborze końcówki,
pomiar zabrudzonego otworu.

Konserwacja i przechowywanie

Po pracy wytrzyj przyrząd i końcówki, zabezpiecz je cienką warstwą oleju i przechowuj w etui, z dala od źródeł ciepła i wilgoci. Czujnika nie zdejmuj i nie zakładaj na siłę, a przy wymianie końcówek dokręcaj je z wyczuciem, bo ich gwinty są delikatne. Przed pomiarami wyrównaj temperaturę przyrządu, wzorca i mierzonego elementu – różnica kilku stopni potrafi zmienić wynik o kilka mikrometrów. Regularnie sprawdzaj powtarzalność wskazań na pierścieniu lub mikrometrze, a przyrząd po upadku oddaj do sprawdzenia przed dalszym użyciem.