Stalka HSS - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Co to jest stalka HSS?

Stalka HSS, nazywana też stalką tokarską, prętem HSS, nożem tokarskim do szlifowania lub po prostu stalką, to pręt ze stali szybkotnącej (HSS) o przekroju kwadratowym, prostokątnym lub okrągłym. Sprzedawany jest jako półfabrykat – tokarz sam szlifuje na nim ostrze o potrzebnym kształcie i kątach.

Stal szybkotnąca zachowuje twardość w podwyższonej temperaturze pracy, dlatego nadaje się do skrawania stali, żeliwa i metali kolorowych. Stalki z dodatkiem kobaltu (HSS-Co) lepiej znoszą nagrzewanie i twardsze materiały.

Do czego służy stalka HSS?

wykonywanie noży tokarskich do toczenia wzdłużnego, poprzecznego i kopiowania,
szlifowanie noży kształtowych do rowków, promieni i profili,
toczenie gwintów nożem o odpowiednim kącie,
wykonywanie noży przecinaków i wytaczaków do małych otworów,
praca na małych tokarkach stołowych i przy niskich prędkościach skrawania.

Stalka pozwala uzyskać bardzo ostrą krawędź, co przydaje się przy obróbce aluminium, mosiądzu i tworzyw, a także przy wykańczaniu z małymi naddatkami. Jest też niezastąpiona przy pojedynczych, nietypowych detalach, gdy nie opłaca się kupować specjalnego narzędzia z płytką.

Rodzaje stalek HSS

Rodzaj	Cechy	Zastosowanie
Kwadratowa	najpopularniejsza, np. 6, 8, 10, 12 mm	noże uniwersalne do imaka
Prostokątna	większa sztywność w kierunku siły skrawania	noże zdzieraki, większe przekroje wióra
Okrągła	pręt walcowy	wytaczaki, noże w oprawkach
Płaska wysoka (przecinak)	wąska i wysoka listwa	przecinanie i toczenie rowków w oprawce
HSS-Co	stal szybkotnąca z kobaltem	stale twardsze i nierdzewne, wyższe temperatury

Rozmiar stalki dobiera się do wysokości gniazda w imaku tak, aby wierzchołek ostrza znalazł się na osi kłów, w razie potrzeby z użyciem podkładek.

Jak wybrać stalkę HSS?

Przekrój — dopasuj do imaka tokarki – zbyt mała stalka będzie drgać, zbyt duża się nie zmieści.
Gatunek — zwykła HSS do stali konstrukcyjnej i metali kolorowych, HSS-Co do nierdzewki i twardszych stali.
Długość — dłuższa stalka pozwala na wielokrotne przeszlifowanie.
Sprzęt do szlifowania — potrzebna jest szlifierka stołowa z odpowiednią ściernicą, najlepiej z białego korundu, i podpórką.

Najczęstsze błędy

Brak kąta przyłożenia – nóż trze o materiał zamiast skrawać.
Przegrzewanie ostrza na ściernicy aż do przebarwień i gwałtowne studzenie rozgrzanego narzędzia w wodzie, co grozi mikropęknięciami.
Wysunięcie stalki z imaka zbyt daleko, co powoduje drgania.
Ustawienie ostrza powyżej lub poniżej osi obrabianego przedmiotu.

Konserwacja i bezpieczeństwo

Podczas szlifowania często chłodź stalkę, zanurzając ją w wodzie, zanim mocno się nagrzeje, i nie dopuszczaj do zmiany barwy ostrza. Podpórka szlifierki powinna być ustawiona blisko ściernicy. Zawsze stosuj okulary ochronne lub osłonę szlifierki i nie szlifuj bocznymi powierzchniami zwykłej ściernicy. Gotowe noże przechowuj tak, by ostrza nie stykały się z innymi narzędziami.

Kategorie w sklepie

Zobacz też w Encyklopedii

Szukane także jako

stalka tokarska, pręt HSS, nóż tokarski do szlifowania, stalka kobaltowa

FAQ

Czym szlifować stalkę HSS?

Na szlifierce stołowej ze ściernicą korundową, najlepiej z białego korundu, z podpórką ustawioną blisko ściernicy.

Stalka HSS czy płytka węglikowa?

Stalka daje bardzo ostrą krawędź i pozwala zrobić dowolny kształt noża, a płytki węglikowe wytrzymują większe prędkości skrawania i są szybkie w wymianie.