Rozwiertak - co to jest, do czego służy i jak wybrać?

Co to jest rozwiertak?

Rozwiertak to narzędzie skrawające do dokładnego wykańczania wcześniej wykonanego otworu. Nie służy do wiercenia od zera, lecz do nadania otworowi właściwej średnicy, geometrii i jakości powierzchni. Jest używany tam, gdzie zwykłe wiertło nie zapewnia wystarczającej dokładności.

Do czego służy rozwiertak?

Rozwiertaki są stosowane w mechanice precyzyjnej, ślusarstwie, produkcji i naprawach maszyn.

kalibrowanie otworów,
poprawa dokładności średnicy,
wykańczanie otworów pod sworznie i tuleje,
przygotowanie pasowań,
obróbka otworów po wierceniu,
prace na wiertarkach, tokarkach i frezarkach.

Rodzaje rozwiertaków

Dostępne są rozwiertaki ręczne i maszynowe. Ręczne mają zwykle dłuższą część prowadzącą i pracują z pokrętłem. Maszynowe są przeznaczone do stabilnej pracy w obrabiarce. Spotyka się też rozwiertaki nastawne, stożkowe, z chwytem walcowym lub stożkowym oraz narzędzia do konkretnych tolerancji.

Jak wybrać rozwiertak?

Najważniejsza jest docelowa średnica i tolerancja otworu. Otwór pod rozwiercanie powinien być wcześniej wykonany z odpowiednim naddatkiem. Zbyt duży naddatek przeciąży narzędzie, a zbyt mały może nie poprawić geometrii otworu.

Zwróć uwagę na:

średnicę nominalną,
typ pracy: ręczny czy maszynowy,
materiał obrabiany,
naddatek po wierceniu,
chwyt narzędzia,
wymaganą dokładność,
użycie chłodziwa.

Przykłady użycia narzędzia

Rozwiertak można wykorzystać do dokładnego przygotowania otworu pod kołek ustalający. W warsztacie mechanicznym sprawdzi się przy naprawie gniazda tulei. Na tokarce pozwala wykończyć otwór osiowy po wierceniu, a na frezarce przygotować serię powtarzalnych otworów montażowych.

Konserwacja narzędzia

Rozwiertaki trzeba chronić przed obiciem ostrzy. Po pracy należy usunąć wióry, oczyścić rowki i zabezpieczyć narzędzie przed korozją. Nie warto przechowywać rozwiertaków luzem z wiertłami, bo uszkodzone ostrze od razu pogarsza jakość otworu. Narzędzie stępione powinno być wymienione lub profesjonalnie naostrzone.

Wytyczne dotyczące bezpieczeństwa

Nie należy używać rozwiertaka do powiększania otworu o zbyt dużą wartość. Narzędzie powinno pracować osiowo, bez przechylania. Przy pracy ręcznej nie wolno szarpać ani wyginać rozwiertaka. Przy pracy maszynowej trzeba stosować właściwe obroty, chłodziwo i stabilne mocowanie detalu.

Innowacje narzędziowe

W nowoczesnej obróbce stosuje się rozwiertaki węglikowe, powlekane i modułowe, które zwiększają trwałość oraz powtarzalność wymiarów. W produkcji seryjnej popularne są narzędzia z wewnętrznym chłodzeniem, poprawiające odprowadzanie wiórów i stabilność procesu.