Jak czytać parametry techniczne elektronarzędzi?

Wiemy, że wśród naszych klientów jest wielu takich, którzy pracują z najbardziej zaawansowanymi narzędziami, które nie mają przed nimi żadnych tajemnic. Jednak większość z nich to osoby, które nie mają tak specjalistycznej wiedzy. Dlatego w trosce o nich zebraliśmy najważniejsze informacje na temat parametrów technicznych elektronarzędzi, które powinny ułatwić wybór optymalnych rozwiązań.

Moc (W)

Jednym z najważniejszych parametrów elektronarzędzi jest moc wyrażona w watach. Parametr ten informuje ile energii elektrycznej urządzenie pobiera podczas pracy. Nie zawsze jednak najmocniejsze narzędzie będzie tym najlepszym. Dlaczego? Ponieważ moc mówi o potencjale silnika, ale nie określa wprost efektywności przeniesienia energii na element roboczy. W praktyce oznacza to, że dwa urządzenia o tej samej mocy mogą pracować zupełnie inaczej. Co więcej, producenci podają moc znamionową lub moc maksymalną, przy czym ta druga choć może wyglądać imponująco, bywa osiągana tylko chwilowo i nie odzwierciedla parametrów ciągłej pracy. Zatem warto zwracać uwagę przede wszystkim na moc znamionową.

W przypadku narzędzi do domowego użytku moc od 500 do 800 W jest zazwyczaj całkowicie wystarczająca, z kolei w przypadku urządzeń profesjonalnych najlepiej sięgać po urządzenia przekraczające 1000 W.

Moment obrotowy (Nm)

Kolejny ważny parametr to moment obrotowy wyrażony w niutonometrach. Parametr ten określa siłę, z jaką narzędzie obraca element roboczy, a zatem jest kluczowy dla wkrętarek, kluczy udarowych czy też wiertarko-wkrętarek.

Zasadniczo im wyższy moment, tym większą siłę dokręcania uzyskuje użytkownik. Trzeba jednak pamiętać, że parametr ten należy interpretować w świetle pracy, jaką dane narzędzie ma wykonywać. Wszystko dlatego, że nie każda praca wymaga wysokiego momentu obrotowego. Przykładowo wkręcanie śrub w drewno ma mniejsze wymagania niż na przykład odkręcanie zapieczonych śrub w aucie. Ze względu na to czasem spotyka się podział na moment miękki i twardy. Moment miękki odnosi się do pracy w materiałach o niskim oporze, takich jak drewno. Moment twardy dotyczy sytuacji, gdy narzędzie napotyka wysoki opór, na przykład przy dokręcaniu śruby do metalu. Warto wiedzieć, który parametr jest podawany w specyfikacji.

Mile widziana jest też opcja regulacji momentu obrotowego, która pozwala precyzyjnie dopasować siłę dokręcania i zapobiega uszkodzeniu materiału. Właściwe wykorzystanie tej funkcji znacząco wydłuża żywotność zarówno narzędzia, jak i elementów złącznych.

Prędkość obrotowa (obr./min)

Mówiąc o parametrach elektronarzędzi nie można pominąć prędkości obrotowej, która określa liczbę obrotów na minutę wykonywanych przez wrzeciono. Parametr ten ma kluczowe znaczenie przy wierceniu, cięciu i szlifowaniu. Wysokie obroty sprawdzają się przy pracy w miękkich materiałach i przy mniejszych średnicach wierteł. Niższe obroty są niezbędne przy wierceniu w metalu lub przy użyciu dużych wierteł, gdzie zbyt wysoka prędkość mogłaby prowadzić do przegrzewania i szybkiego zużycia osprzętu.

Wybierając odpowiedni sprzęt należy zwrócić uwagę na to, czy podawana prędkość obrotowa dotyczy pracy bez obciążenia, gdyż w praktyce, przy pracy z obciążeniem prędkość obrotowa będzie niższa. Warto też zwracać uwagę na model z płynną regulacją obrotów, które oferują większą uniwersalność zastosowań i pozwalają lepiej dopasować parametry do obrabianego materiału.

Energia udaru (J) i liczba udarów na minutę

Następny parametr to energia pojedynczego udaru wyrażona w dżulach, która jest istotna dla młotowiertarek i młotów wyburzeniowych. Wszystko dlatego, że parametr ten określa siłę, z jaką mechanizm udarowy uderza w materiał. Wyższa energia udaru oznacza skuteczniejsze wiercenie w betonie czy kucie. Nie należy jednak utożsamiać energii udaru z mocą silnika, gdyż o ile silnik napędza mechanizm, to konstrukcja układu udarowego decyduje o realnej sile uderzenia.

Z kolei liczba udarów na minutę wpływa na tempo pracy. W lżejszych pracach remontowych wystarczają modele o umiarkowanej energii i wysokiej częstotliwości udarów. W zastosowaniach budowlanych potrzebne są urządzenia generujące większą energię pojedynczego uderzenia.

Napięcie (V) w narzędziach akumulatorowych

Sięgając po narzędzia bezprzewodowe należy zwrócić uwagę na napięcie mierzone w woltach, które określa potencjalną wydajność urządzenia. Modele 12 V przeznaczone są głównie do lekkich prac montażowych i serwisowych. Najbardziej uniwersalną kategorią są urządzenia 18 V, które łączą dobrą moc z rozsądną wagą. Narzędzia 36 V i wyższe stosowane są w zastosowaniach profesjonalnych oraz tam, gdzie wymagana jest duża siła cięcia lub wiercenia.

To co istotne, to fakt, że wyższe napięcie zwykle oznacza większą moc, ale także większą masę urządzenia. Nie zawsze sięganie po urządzenie z największym napięciem i największą mocą będzie odpowiednie, szczególnie jeśli często wykonujemy pracę w trudno dostępnych miejscach i w niewygodnych pozycjach.

Pojemność akumulatora (Ah) i czas pracy

Parametrem, który jest równie ważny dla narzędzi bezprzewodowych jest pojemność akumulatora wyrażona w amperogodzinach i czas pracy urządzenia na jednym ładowaniu. Generalnie im wyższa wartość Ah, tym dłuższy potencjalny czas pracy na jednym ładowaniu, choć trzeba pamiętać, że im wyższe napięcie, tym szybsze zużycie baterii.

Dobrym pomysłem, niezależnie od pojemności akumulatora, jest stawianie na narzędzia, które pozwalają na używanie dwóch akumulatorów na zmianę. Dzięki temu można zachować ciągłość pracy, bez konieczności czekania na naładowanie się baterii.

Typ silnika – szczotkowy vs bezszczotkowy

Kupując elektronarzędzia warto dowiedzieć się, jaki silnik został zastosowany w danym urządzeniu. Silniki szczotkowe są konstrukcyjnie prostsze i tańsze, jednak wymagają okresowej wymiany szczotek węglowych. Ich sprawność energetyczna jest niższa, co przekłada się na większe straty energii w postaci ciepła. Z kolei silniki bezszczotkowe charakteryzują się wyższą sprawnością, mniejszym nagrzewaniem i dłuższą żywotnością, co przekłada się na dłuższy czas pracy na jednym ładowaniu oraz mniejsze koszty serwisowe, przy czym urządzenia wyposażone w silniki bezszczotkowe są co do zasady droższe. Można jednak powiedzieć, że w przypadku użytku domowego w narzędzia oparte o silnik szczotkowy będą w większości przypadków całkowicie wystarczające, jednak w przypadku zastosowań profesjonalnych lepiej zainwestować w urządzenia z silnikami bezszczotkowymi.

Klasa szczelności IP

To, na co jeszcze warto zwrócić uwagę wybierając elektronarzędzia, to klasa szczelności. Określa ona odporność obudowy na wnikanie wilgoci oraz pyłów. Szczelność może być wyrażona na przykład jako IP44 czy IP65 przy czym pierwsza cyfra odnosi się do ochrony przed pyłem, a druga ochrony przed wodą. A co oznaczają konkretne cyfry?

Jeśli chodzi o pierwszą cyfrę to zgodnie ze standardami mamy:

• 0 – brak ochrony

• 1 – ochrona przed elementami stałymi (średnica 50mm i większe),

• 2 – ochrona przed elementami stałymi (średnica 12,5mm i większe),

• 3 – ochrona przed elementami stałymi (średnica 2,5mm i większe),

• 4 – ochrona przed elementami stałymi (średnica 1mm i większe),

• 5 – ochrona przed pyłem,

• 6 – pyłoszczelność.

Jeśli zaś chodzi o wodoszczelność to skala wygląda następująco:

• 0 – brak ochrony,

• 1 – ochrona przed kroplami wody,

• 2 – ochrona przed kroplami wody przy wychyleniu o dowolny kąt do 15° od pionu w każdą stronę,

• 3 – ochrona przed tryskającą wodą pod dowolnym kątem do 60° od pionu z każdej strony,

• 4 – ochrona przed bryzgającą wodą z każdego kierunku,

• 5 – ochrona przed strugami wody (12,5l/min) padającymi z każdego kierunku,

• 6 – ochrona przed strugami wody (100l/min) padającymi z każdego kierunku,

• 7 – możliwe zanurzenie krótkotrwałe (30 min na głębokość 0,15 m powyżej wierzchu obudowy lub 1 m powyżej spodu dla obudów niższych niż 0,85 m),

• 8 – możliwe ciągłe zanurzenie (w warunkach uzgodnionych między producentem i użytkownikiem, przekraczających wskaźnik 7),

• 9 – możliwe zalanie wodą pod ciśnieniem (80-100 bar i temp. +80°C).

Jak widać, im wyższa klasa szczelności tym większe bezpieczeństwo urządzenia, tak istotne szczególnie podczas pracy w trudnych warunkach.

Waga i ergonomia oraz poziom hałasu i wibracji

Oprócz parametrów technicznych wpływających bezpośrednio na efektywność pracy urządzenia, warto też przyjrzeć się parametrom wpływającym na komfort i bezpieczeństwo pracy przy użyciu danego sprzętu. Waga sprzętu, jego wyważenie i konstrukcja uchwytu, podobnie jak wibracje i podawane w metrach na sekundę do kwadratu i hałas wyrażony w decybelach decydują o tym, czy z danego urządzenia będzie można długotrwale, wygodnie i bezpiecznie korzystać, a także czy sprzęt jest zgodny z normami BHP.

Moc, moment obrotowy, prędkość obrotowa, energia udaru, napięcie i pojemność akumulatora tworzą system zależności, który należy interpretować w kontekście planowanego zastosowania. Znajomość parametrów technicznych urządzeń pomaga wybrać sprzęt, który spełni wszelkie oczekiwania i nie będzie zbyt słaby do wykonania zamierzonych prac, ale i przepłacania za urządzenie, którego potencjał nie będzie wykorzystywany. Najlepszym wyborem jest dopasowanie parametrów do rzeczywistych potrzeb, w czym naturalnie w razie konieczności z przyjemnością pomagamy.