Wiertło dobierasz do materiału (stal, nierdzewka, aluminium, żeliwo), średnicy i maszyny. Obroty liczysz z prędkości skrawania – im większe wiertło, tym wolniej. Poniżej: rodzaje wierteł, tabela obrotów, pogłębiacze pod śruby i chwyty – z linkami do produktów FERVI, Condor, Kamasa, BGS i FACOM.
Jakie wiertło do jakiego materiału?
Kąt wierzchołkowy. 118° to wiertło uniwersalne. Bardziej płaski wierzchołek 135° łatwiej zaczyna otwór w twardym materiale i mniej „pływa” po nierdzewce.
| Materiał | Rodzaj wiertła | Kąt wierzchołkowy | W sklepie |
|---|---|---|---|
| Stal konstrukcyjnaS235, S355, C45 | HSS-G szlifowane, HSS-TiN (tytanowane) | 118°–135° | |
| Stal nierdzewna, kwasoodpornaINOX | HSS-Co 5% lub 8% (kobaltowe), niskie obroty, stały docisk | 135° | |
| Żeliwoszare, sferoidalne | HSS-Co, wiertła węglikowe – bez chłodziwa lub ze sprężonym powietrzem | 118° | |
| Aluminium, mosiądz, miedź | HSS ostre, polerowane rowki; do mosiądzu szlif „zerowy” (bez wcinania się) | 118°–130° | |
| Blacha do 4 mmobudowy, profile | Wiertło stopniowe – okrągły otwór bez zadziorów, kilka średnic jednym narzędziem | – | |
| Duże otwory w stali12–50 mm i więcej | Wiertło koronowe (rdzeniowe) Weldon na wiertarce magnetycznej | – | |
| Stal hartowana, sprężynowapowyżej 45 HRC | Wiertła węglikowe (widiowe, VHM), sztywna wiertarka stołowa | 130°–140° |
Tabela obrotów dla wierteł HSS
Obroty n [obr/min] = 1000 × Vc ÷ (3,14 × D). Dla wierteł kobaltowych HSS-Co możesz dać ok. 10–20% więcej, dla TiN – do 30% więcej.
Im większa średnica, tym niższe obroty (przykład: stal konstrukcyjna, wiertło HSS). Wzór: n = 318 × Vc ÷ Ø.
| Ø wiertła [mm] | Stal konstrukcyjnaVc ≈ 25 m/min | Stal stopowa / C45Vc ≈ 18 m/min | Stal nierdzewnaVc ≈ 10 m/min | ŻeliwoVc ≈ 18 m/min | AluminiumVc ≈ 60 m/min | Mosiądz, brązVc ≈ 40 m/min |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ø 1 | 8000 | 5700 | 3200 | 5700 | 19 100 | 12 700 |
| Ø 2 | 4000 | 2900 | 1600 | 2900 | 9500 | 6400 |
| Ø 3 | 2700 | 1900 | 1100 | 1900 | 6400 | 4200 |
| Ø 4 | 2000 | 1400 | 800 | 1400 | 4800 | 3200 |
| Ø 5 | 1600 | 1100 | 640 | 1100 | 3800 | 2500 |
| Ø 6 | 1300 | 950 | 530 | 950 | 3200 | 2100 |
| Ø 8 | 990 | 720 | 400 | 720 | 2400 | 1600 |
| Ø 10 | 800 | 570 | 320 | 570 | 1900 | 1300 |
| Ø 12 | 660 | 480 | 270 | 480 | 1600 | 1100 |
| Ø 14 | 570 | 410 | 230 | 410 | 1400 | 910 |
| Ø 16 | 500 | 360 | 200 | 360 | 1200 | 800 |
| Ø 20 | 400 | 290 | 160 | 290 | 950 | 640 |
| Ø 25 | 320 | 230 | 130 | 230 | 760 | 510 |
Wartości orientacyjne dla wiercenia z chłodzeniem. Posuw: Ø 3–6 mm ok. 0,05–0,1 mm/obr, Ø 8–12 mm ok. 0,1–0,2 mm/obr, Ø 14–25 mm ok. 0,2–0,3 mm/obr. Wiertarkami ręcznymi i akumulatorowymi pracuj na niższym biegu przy dużych średnicach.
Wiertarki stołowe i kolumnowe FERVIUchwyty wiertarskie
Otwór i pogłębienie pod śrubę
Otwór przejściowy (średni, wg ISO 273), pogłębienie stożkowe 90° pod łby wpuszczane (DIN 7991 / ISO 10642) i czołowe pod łby walcowe imbusowe (DIN 912 / ISO 4762).
Dwa rodzaje gniazda pod łeb śruby. Stożkowe robisz pogłębiaczem 90°, czołowe – pogłębiaczem z pilotem, który prowadzi się w otworze przejściowym.
| Śruba | Otwór przejściowy | Pogłębiacz stożkowy 90°Ø pogłębienia | Pogłębiacz czołowy z pilotemØ gniazda pod łeb walcowy |
|---|---|---|---|
| M3 | Ø 3,4 | ||
| M4 | Ø 4,5 | ||
| M5 | Ø 5,5 | ||
| M6 | Ø 6,6 | ||
| M8 | Ø 9 | ||
| M10 | Ø 11 | ||
| M12 | Ø 13,5 | ||
| M16 | Ø 17,5 | — | |
| M20 | Ø 22 | — |
Zestaw pogłębiaczy z pilotem FERVI L020S
Zestaw pogłębiaczy FERVI L019S
Zestaw pogłębiaczy FERVI S001
Condor 10,4/16,5Pogłębiacze walcoweNawiertaki
Chwyty wierteł i duże otwory
Chwyt musi pasować do maszyny. Na żółto zaznaczona część, którą wiertło jest mocowane.
| Chwyt | Średnice | Do czego | W sklepie |
|---|---|---|---|
| WalcowyDIN 338 | Ø 0,5–13 (16) mm | uchwyt wiertarski 13 lub 16 mm, wiertarki ręczne i stołowe | |
| Zredukowany (stoczony) | Ø 13–32 mm | duże wiertło w uchwycie 13 mm | |
| Stożek Morse’a MK1DIN 345 | do ok. Ø 14 mm | wiertarki kolumnowe z gniazdem MK | |
| Morse MK2 | Ø 14–23 mm | wiertarki kolumnowe, tokarki (konik) | |
| Morse MK3 / MK4 | Ø 23–32 / 32–50 mm | ciężkie wiertarki kolumnowe i promieniowe | |
| Weldon 19 mm (¾″) | wiertła koronowe 12–60 mm | wiertarki magnetyczne |
Zestawy wierteł do metalu
Do warsztatu najczęściej: 1–10 mm co 0,5 (19 szt.) albo 1–13 mm (25 szt.). Do nierdzewki – kobalt.
Najczęstsze pytania
Dlaczego wiertło piszczy i się nie zagłębia?
Zbyt wysokie obroty, za mały docisk albo tępe wiertło. W stali nierdzewnej to typowe – obniż obroty, zwiększ docisk i nie pozwól wiertłu „tańczyć” w miejscu, bo materiał się utwardza.
HSS, HSS-TiN czy kobalt?
HSS – uniwersalne do stali i aluminium. TiN (złote) – twardsza powłoka, dłużej trzyma ostrość w stali konstrukcyjnej. Kobaltowe HSS-Co – do stali nierdzewnej, żeliwa i twardszych stali, odporne na temperaturę.
Jak wiercić duże otwory wiertarką ręczną?
Zacznij nawiertakiem lub wiertłem 3–4 mm, potem stopniowo: 6, 10, 13 mm. Do blach lepsze jest wiertło stopniowe, do grubych elementów – wiertarka magnetyczna z wiertłem koronowym.
Jaki kąt wierzchołkowy?
118° – uniwersalny, do stali miękkiej i aluminium. 135° z podcięciem – lepiej się centruje, do stali twardszej i nierdzewnej.
Inne tabele doboru
Zaktualizowano: 14.11.2026 · eTOMNAR.pl – narzędzia i maszyny dla warsztatów i firm.